Teoria koloru i kolorystyka opierają się na kole barw Ittena. W tym artykule wyjaśnimy: czym jest koło barw, jakie kolory są podstawowe, drugorzędne i trzeciorzędne, omówimy zasady łączenia kolorów oraz jak je wykorzystać w swojej pracy.
Głównym narzędziem podczas pracy z kolorem jest koło barw Ittena. W tym artykule opowiemy o tym, czym jest koło barw Ittena, jakie kolory są podstawowe, drugorzędne i trzeciorzędne, omówimy zasady łączenia kolorów oraz jak je wykorzystać w swojej pracy.
Czym jest koło barw Ittena?
Zasady łączenia kolorów wykorzystuje się nie tylko w pracy wielu specjalistów z branży beauty, ale stanowią one również podstawę produkcji kosmetyków (farb do włosów lub brwi, kosmetyków dekoracyjnych, materiałów do stylizacji paznokci itp.)
Koło barw Ittena – to schemat wizualny powstawania i interakcji kolorów, oparty na 12 barwach (kolory podstawowe, drugorzędne i trzeciorzędne).
Koło barw Ittena jest najbardziej znanym i prostym schematem.
Krótki rys historyczny:
Johannes Itten – szwajcarski malarz i teoretyk sztuki, autor książki „Sztuka barwy” (którą przy okazji bardzo polecamy do przeczytania). Itten nie był pierwszym, który pracował nad systematyzacją kolorów, ich łączeniem i percepcją. Jednak to właśnie koło barw Ittena jest najbardziej prostym i uniwersalnym schematem tworzenia i łączenia barw.
Jak zbudowane jest koło barw Ittena
Koło barw Ittena przedstawione jest w formie wykresu kołowego opartego na 12 kolorach, które są rozmieszczone tak, aby wizualizować ich wzajemne powiązania. Kolory te dzielą się na podstawowe (czerwony, żółty, niebieski), drugorzędne (pomarańczowy, zielony, fioletowy) oraz trzeciorzędne (żółto-pomarańczowy, czerwono-pomarańczowy, czerwono-fioletowy, niebiesko-fioletowy, niebiesko-zielony i żółto-zielony). Każdy kolor w kole Ittena jest dodatkowo dzielony na odcienie ciepłe i zimne.
Kolory podstawowe w kole Ittena
U podstaw koła barw Ittena leżą trzy kolory, nazywane pierwotnymi (podstawowymi):
- czerwony;
- żółty;
- niebieski.
Są to kolory bazowe, rozmieszczone w równej odległości od siebie na kole. Kolorów tych nie można uzyskać poprzez mieszanie innych odcieni; służą one jako baza dla wszystkich pozostałych barw.
W rzeczywistości wszystkie odcienie, które widzimy, to wynik łączenia kolorów podstawowych w różnych proporcjach.
Kolory drugorzędne i trzeciorzędne
Przywołajmy szkolne lekcje rysunku. Z pewnością każdy pamięta lekcję, podczas której przez zmieszanie dwóch odcieni powstawał trzeci. Na tej samej zasadzie tworzą się kolory drugorzędne i trzeciorzędne w kole barw.
Kolory drugorzędne powstają poprzez zmieszanie dwóch kolorów podstawowych – czerwonego, żółtego i niebieskiego. W kole barw te kolory znajdują się pośrodku między podstawowymi.
Do kolorów drugorzędnych należą:
- pomarańczowy (zmieszanie czerwonego i żółtego);
- zielony (zmieszanie żółtego i niebieskiego);
- fioletowy (zmieszanie niebieskiego i czerwonego).
Kolory trzeciorzędne powstają poprzez zmieszanie jednego koloru podstawowego i jednego drugorzędnego. W kole barw zajmują pozycję pośrednią między kolorem podstawowym a drugorzędnym.
Do kolorów trzeciorzędnych należą:
- żółto-pomarańczowy;
- czerwono-pomarańczowy;
- czerwono-fioletowy;
- niebiesko-fioletowy;
- niebiesko-zielony;
- żółto-zielony.
Biel i czerń w teorii koloru
Całkowicie poza schematem kolorów znajdują się biel i czerń. Na klasycznym kole barw Ittena nie są one przedstawione, ponieważ nie są kolorami widmowymi.
Przypominając szkolne lekcje fizyki: u podstaw bieli leży cały widmo światła, co oznacza, że biel jest kombinacją wszystkich kolorów. Czerń natomiast jest całkowitym brakiem światła i koloru.
Jednak w teorii koloru biel i czerń są niezwykle ważnymi elementami w tworzeniu odcieni i tonów. Biel używana jest do rozjaśniania, tworząc jaśniejsze odcienie kolorów podstawowych i drugorzędnych. Czerń przyciemnia kolory, nadając im głębię i nasycenie, co czyni odcienie bardziej wyrazistymi.
Ciepłe i zimne odcienie w kole barw
Dodatkowo kolory w kole barw dzielą się na ciepłe i zimne, co determinuje ich odbiór.
Do ciepłych kolorów należą czerwony, pomarańczowy, żółty oraz wszystkie odcienie powstałe z ich zmieszania. Odcienie te wyglądają jaśniej i z punktu widzenia ludzkiej percepcji zdają się "przybliżać", tworząc wrażenie ciepła i przytulności.
Do zimnych odcieni należą niebieski, zielony, fioletowy oraz wszystkie odcienie powstałe z ich zmieszania. Wizualnie zimne odcienie zdają się "oddalać" i kojarzą się z uczuciem chłodu.
Na kole barw wizualny podział na ciepłe i zimne odcienie przebiega mniej więcej wzdłuż linii łączącej kolory żółto-zielony i czerwono-fioletowy.
Warto dodać, że kolory żółto-zielony i czerwono-fioletowy mogą być odbierane zarówno jako ciepłe, jak i zimne, w zależności od dominacji w nich określonych bazowych odcieni.
Schematy łączenia kolorów według koła barw Ittena
Na podstawie koła barw Ittena budowane są zasady łączenia i harmonii kolorów.
Istnieją trzy główne zasady/schematy łączenia kolorów: kolory dopełniające (komplementarne), analogiczne oraz triady.
Dopełniające (komplementarne) – połączenie oparte na dwóch kolorach znajdujących się naprzeciwko siebie na kole barw. Kolory te tworzą silny kontrast i wzajemnie się wzmacniają, sprawiając, że kombinacja jest żywa i dynamiczna.
Analogiczne – kolory znajdujące się obok siebie na kole barw. Takie kolory mają jeden wspólny bazowy składnik kolorystyczny i tworzą harmonijne zestawienie. Analogiczne schematy kolorystyczne często stosuje się w celu uzyskania efektu spokoju i równowagi.
Trójkątne (triada) – połączenie oparte na trzech kolorach równomiernie rozłożonych na kole barw. Schemat ten tworzy wyraźny i zrównoważony kontrast, często wykorzystywany do uzyskania dynamicznego i żywego efektu.
Do dodatkowych połączeń należą: dopełniające rozdzielne (split-complementary), złożone (podwójne dopełniające), kwadratowe, odcieniowe oraz monochromatyczne.
Dopełniające rozdzielne (split-complementary) – schemat kolorystyczny obejmujący jeden kolor główny oraz dwa kolory znajdujące się obok koloru dopełniającego. Schemat ten zapewnia wysoki kontrast i harmonię, ale z mniejszym napięciem niż połączenie dopełniające.
Złożone (podwójne dopełniające) – schemat kolorystyczny obejmujący dwie pary kolorów dopełniających. Schemat ten wykorzystuje cztery kolory, które tworzą prostokąt lub kwadrat na kole barw.
Kwadratowe – schemat kolorystyczny oparty na czterech kolorach równomiernie rozłożonych na kole, tworzących kwadrat. Schemat ten obejmuje dwie pary kolorów dopełniających, tworząc bogaty i zrównoważony kontrast kolorystyczny.
Odcieniowe – wykorzystanie różnych kolorów, tonów i nasyceń jednego koloru. Tworzy elegancki i profesjonalny efekt, w którym nacisk kładzie się na formę i treść, a nie na kontrasty kolorystyczne.
Monochromatyczne – łączenie różnych odcieni, tonów i nasyceń jednego koloru. W takim schemacie używa się jednego koloru podstawowego, który różnicuje się pod względem jasności (od jasnego do ciemnego) i nasycenia (od nasyconego do mniej nasyconego).
Odpowiednie schematy łączenia kolorów można dobrać za pomocą strony Color.adobe.com
Wykorzystanie koła barw w branży beauty
Koło barw jest ważnym narzędziem w branży beauty, zarówno bezpośrednio w pracy stylistów, jak i w opracowywaniu oraz produkcji kosmetyków.
Warto tu przypomnieć koncepcję typów kolorystycznych urody (pory roku): zima, wiosna, lato, jesień. To właśnie tutaj styliści beauty najczęściej pracują z kołem barw, łączeniem kolorów i ich temperaturą. Typy kolorystyczne urody są aktywnie wykorzystywane przez wizażystów, fryzjerów-kolorystów oraz stylistów brwi do poprawnego określenia typu urody klientki i doboru odpowiednich odcieni, które podkreślą jej atuty.
Na przykład, do makijażu można użyć kolorów dopełniających (znajdujących się naprzeciwko siebie na kole) dla kontrastu lub kolorów analogicznych (znajdujących się obok) dla łagodniejszego i bardziej naturalnego wyglądu.
Innym przykładem jest dobór odcienia na podstawie temperatury koloru skóry (ciepłe odcienie lepiej wyglądają na ciepłych typach skóry, a zimne na chłodnych).
Makijaż z użyciem kolorów dopełniających
Makijaż z użyciem kolorów analogicznych
W swojej pracy styliści beauty często stosują korektę kolorem. Warto tu wspomnieć termin „neutralizacja”, który opiera się na zasadzie dopełniania się kolorów:
- Neutralizacja żółtego odcienia, gdy chcemy uzyskać neutralne lub popielate odcienie. Ciepły kolor żółty jest neutralizowany chłodnym fioletem.
- W makijażu za pomocą zielonego korektora można zneutralizować zaczerwienienia skóry, a za pomocą brzoskwiniowego – zasinienia pod oczami.
- Podczas pracy ze starym makijażem permanentnym styliści często spotykają się z niebieskim, szarym lub zielonym podtonem, do neutralizacji którego stosuje się odpowiednie korektory.
Zasada łączenia i tworzenia kolorów leży u podstaw produkcji wszelkich barwników, w tym farb do brwi.
Klasyczny brązowy kolor tworzy się z połączenia zieleni i czerwieni, natomiast ogromna paleta odcieni brązu powstaje z połączenia pomarańczu z czernią lub błękitem, żółci z fioletem.
Znajomość podstaw łączenia kolorów pomoże również podczas sesji foto i wideo w uzyskaniu soczystego i nasyconego obrazu, a także przy doborze stylizacji i akcesoriów.
Koło barw Ittena i schematy łączenia kolorów to niezastąpione narzędzie w świecie branży beauty, dostarczające wizażystom i stylistom ważnej wiedzy niezbędnej do tworzenia harmonijnych i atrakcyjnych stylizacji. Opanowując podstawowe zasady teorii koloru, możesz dokładniej dobierać odcienie, eksponować mocne strony urody i ukrywać niedoskonałości, tworząc przy tym unikalny styl dla każdej klientki.
Koło barw nie tylko wzbogaca proces twórczy, ale także otwiera nowe możliwości eksperymentowania, pozwalając znajdować idealne połączenia!